UPV voor verpakkingen: wie betaalt de rekening van duurzaamheid?

In plaats van die last bij de maatschappij, de overheid of het milieu te leggen, moet de producent instaan voor het afvalbeheer: de inzameling, sortering, verwerking en recyclage. Een belangrijke stap richting circulaire economie.

Maar laten we ook eerlijk zijn: in de praktijk komt die verantwoordelijkheid meestal niet alleen inhoudelijk, maar ook financieel op het bord van bedrijven terecht. En die extra kosten? Die verdwijnen zelden in het niets. Ze worden vaak genoodzaakt doorgerekend aan de eindgebruiker.

De kern van UPV is helder: zorg ervoor dat producenten zélf nadenken over de milieugevolgen van hun verpakkingen, nog vóórdat ze die op de markt brengen. Zo wil men:

duurzamere materialen stimuleren;
recyclage gemakkelijker en efficiënter maken;
voorkomen dat afvalkosten bij de samenleving of het milieu belanden.

Het is een systeem dat werkt via financiële prikkels. Wie verpakkingen gebruikt die moeilijk te recycleren zijn, betaalt meer. Wie investeert in herbruikbare of recycleerbare materialen, betaalt minder. In theorie creëert dit een positieve druk op innovatie en ecodesign. Maar de realiteit is iets minder ideaal.

Hoewel de verantwoordelijkheid bij de producent ligt, is het de eindgebruiker die finaal de rekening betaalt.

Want hoe gaat het concreet?

De producent of invoerder van verpakkingsmateriaal sluit zich aan bij een organisatie zoals Fost Plus (huishoudelijke verpakkingen) of Valipac (industriële verpakkingen).
Op basis van het type en volume van verpakkingsmateriaal doet hij een jaarlijkse aangifte.
Die cijfers leiden tot een recyclagebijdrage per kilo, een kost die rechtstreeks gelinkt is aan het materiaalgebruik.
Die extra kosten worden in de meeste gevallen doorgerekend aan de klanten of afnemers.

Zo blijft de ‘extra verantwoordelijkheid’ in theorie bij de producent, maar in de praktijk voelbaar in de portemonnee van de consument. En dit via duurdere producten, hogere verpakkingskosten of stijgende transportprijzen.

Bij Marisan zijn we al jarenlang bewust bezig met circulair denken en ecologisch verpakkingsontwerp. Als producent én partner zijn we aangesloten bij Fost Plus en Valipac en leveren we actieve bijdragen aan de UPV-doelstellingen. Dat doen we onder andere door:

monomateriaal verzendverpakkingen te ontwikkelen;
composteerbare en recycleerbare draagtassen aan te bieden;
gebruik te maken van gerecycleerde grondstoffen, zoals PCR-plastics;
en klanten advies te geven bij hun verpakkingskeuze: wat is duurzaam, wettelijk conform én economisch haalbaar?

Maar ook wij merken: UPV vraagt extra inspanningen. Denk aan meer administratie, meer rapportage, en hogere materiaalkosten. En ja, ook die impact voelen klanten – rechtstreeks of onrechtstreeks – in hun eigen kostenstructuur.